:: Realizowane projekty

Promowanie materiału sadzeniowego zwiększającego bioróżnorodność i odporność lasów górskich

Informacje o projekcie
Przyjęty sposób gospodarowania, podyktowany osiągnięciem jak największych zysków, spowodował na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci znaczne zaburzenia w ekosystemach leśnych Beskidu Wysokiego. Przykładowo lite drzewostany świerkowe, w reglu dolnym zakładane na siedliskach lasu mieszanego, w początkowym etapie pozwalały osiqgnąć dość ,,szybko" pozornie pozytywne efekty w produkcji surowca drzewnego, ale z czasem w wyniku wypierania różnych gatunków drzew i krzewów np. jodły, buka, modrzewia, jarzębiny, bzu, tarniny, kaliny, ekosystemy leśne ubożały w gatunki fauny i flory niezbędne do prawidłowego ich funkcjonowania. Zachwianie równowagi biologicznej spowodowalo, że zaczęły narastać szkody zarówno od czynników biotycznych jak i abiotycznych. Ograniczona liczba wrogów naturalnych oraz znacznie zwiększony udział bazy żerowej dia kambiofagów w sprzyjających warunkach spowodował wzrost ich populacji. Przyczyniło się to do zwiększonego wydzielania się drzew, zarówno pojedynczo jak i grupowo. Ograniczenie zróżnicowania naturalnej bazy żerowej dla zwierzyny spowodowało znaczne szkody w odnowieniach i zalesieniach. Następstwem nieodpowiedniej gospodarki 1eśnej byly również wzmożone szkody od czynników abiotycznych jak wiatr czy śnieg.

Osłabienie a nawet obumieranie lasów górskich, które w większości pełnią rolę ochronną, może przynieść negatywne konsekwencje, nie tylko dia regionu ale także dla terenów znacznie oddalonych.

Narastające zagrożenia w lasach, brak aktualnego uproszczonego planu urządzania lasu oraz mała obsada merytorycznego nadzoru nad lasami prywatnymi, zmobilizowała spoleczność lokalną, do zorganizowania się i za1ożenia Zawojskiego Stowarzyszenia Właścicieli Lasów Prywatnych w celu wspólnego działania na rzecz ochrony środowiska przyrodniczego w regionie. Członkowie w ramach ochrony i zwiększenia bioróżnorodności postanowili ubiegać się o dofinansowanie przedsięwzięcia pt. ,,Promowanie materiału sadzeniowego zwiększającego bioróżnorodność i odporność lasów górskich". Celem projektu zgłaszanego przez Zawojskie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnych jest ochrona i zwiększenie zróżnicowania gatunkowego drzew oraz krzewów w lasach prywatnych w rejonie Babiej Góry poprzez stworzenie odpowiedniej bazy hodowlanej kwalifikowanego materiału sadzeniowego, pochodzącego z dobrej jakości drzewostanów miejscowego pochodzenia. Na szkółce hodowane będą takie gatunki jak: jodła, modrzew, buk, jawor, jesion, lipa, wiąz górski, jarząb, bez, czereśnia ptasia, tamina, kalina, wiciokrzew. Nasiona do produkcji sadzonek będą pozyskiwane zgodnie z polska normą regionalizacji nasion i sadzonek a więc z makroregionu nasiennego 513/8.

Wyprodukowany na szkółce materiał sadzeniowy będzie wysadzany w zniekształconych pod względem składu gatunkowego drzewostanu w ramach ich przebudowy. Ponadto przeznaczany będzie do odnowień i zalesień. Zróżnicowanie gatunkowe wyhodowanych sadzonek krzewów pozwoli na zakładanie ,,remiz", które przyczynią się do poprawy biologicznej odporności lasu. Różnorodność gatunkowa sadzonek pozwoli również na zaspokojenie potrzeb sąsiednich Nadleśnictw w gatunki biocenotyczne, fitomelioracyjne oraz gatunki potrzebne do zakładania ,,remiz". W ramach realizacji projektu oraz po jego zakończeniu ZSWLP będzie organizowało szkolenia dla prywatnych właścicieli lasów oraz prowadziło spotkania edukacyjne dia mlodzieży. Fundusze na prowadzenie długoletniej działalności szkółkarskiej będą pochodziły ze sprzedaży sadzonek, składek członkowskich, udostępniania skwerku edukacyjnego. Dodatkowe fundusze na prowadzenie działalności szkółkarskiej będą pochodziły również ze sprzedaży drewna lub dochodów uzyskanych podczas organizowanych we współpracy z gminą imprez kulturalno-edukacyjnych takich jak zorganizowane w b.r. ,,Swięto Lasu". Ponadlo Stowarzyszenie będzie ubiegało się o dofinansowanie od władz samorządowych i z fundacji ekologicznych. Zależy nam na promowaniu idei zwiększania udziału gatunków charakterystycznych dla danego siedliska zgodnie z wymogami hodowlanymi oraz nowoczesnym ujęciu zrównoważonego rozwoju lasu, opartego m.in. na zachowaniu i zwiększaniu różnorodności genetycznej zasobów leśnych. Działania te pozwolą na przekształcenie drzewostanów niedostosowanych i częściowo niedostosowanych do siedliska, w drzewostany zbliżone pod względem składu gatunkowego i struktury do lasów naturalnych.

Cele i zamierzone efekty projektu
Obecnie na terenie gminy Zawoja jest 2863ha prywatnych lasów i gruntów leśnych, na których w przeszlości prowadzona była gospodarka leśna ukierunkowana przeważnie na produkcję ściśle określonego surowca drzewnego (sortymentu), który przynosił wymierne korzyści. Dlatego też sadzono gatunki, które spełniały oczekiwania właścicieli lasów, nie zważając czy ich udział jest dostosowany do siedliska. W rejonie Babiej Góry najpopularniejszym gatunkiem byl świerk, nie zawsze miejscowego pochodzenia. Taka polityka leśna doprowadziła do powstawania drzewostanów jednowiekowych i jednogatunkowych często na żyznych siedliskach lasu mieszanego. Z czasem odporność zniekształconych ekosystemów leśnych malała. Masowy rozwój szkodników wtórnych, wzmożone szkody wyrządzane przez zwierzynę na skutek małego zróżnicowania bazy żerowej oraz szkody powstałe w wyniku silnych wiatrów i dużych opadów śniegu, potęgują osłabienie drzewostanów przyczyniając się do ich szybszego rozpadu. Diatego też podstawowymi zadaniami projektu pt. "Promowanie materiału sadzeniowego zwiększającego bioróżnorodność i odporność lasów górskich" jest ochrona i zwiększenie zróżnicowania gatunkowego drzew i krzewów w lasach prywatnych w rejonic Babiej Góry poprzez stworzenie odpowiedniej bazy hodowlanej kwalifikowanego materiału sadzeniowego takich gatunków jak: jodła, modrzew, buk, jawor, jesion, wiąz górski, jarząb, bez, czereśnia ptasia, tarnina, kalina, wiciokrzew oraz przeprowadzenie cyklu szkoleń dla właścicie1i lasów prywatnych na temat korzyści jakie osiągną wprowadzając w/w gatunki do swoich lasów.

Zaniechanie realizacji projektu może doprowadzić do zubożenia puli genetycznej gatunków drzew i krzewów kształtujących ekosystemy 1eśne w regionie i pogłębić proces przyspieszonego rozpadu zniekształconych drzewostanów. Dzięki zwiększeniu udziału gatunków miejscowego pochodzenia charakterystycznych dla danego siedliska, zgodnie z wymogami hodowlanymi oraz nowoczesnym ujściem zrównoważonego rozwoju lasu (np. wprowadzenie na siedlisku LMG Jd, Bk jako gatunków głównych, Md, Sw jako gatunki domieszkowe, Jw., Lp jako gatunki pomocnicze oraz w podszycie kaliny, bzu, wiciokrzewu), zdrowotność zniekształconych ekosystemów 1eśnych ulegnie poprawie. Zróżnicowanie gatunkowe drzew i krzewów przyczyni się do wzbogacenia flory i fauny terenów 1eśnych oraz pozwoli przywrócić równowagę biologiczną niezbędną do prawidłowego funkcjonowania tych ekosystemów. Należy podkreś1ić, iż lasy w górach odgrywają istotną rolę w ochronie środowiska ograniczając na przykład powstawanie lawin, osuwisk oraz pełniąc ważną, funkcję retencyjną szczególnie podczas wiosennych roztopów.

Dodatkowym czynnikiem motywującym do podjęcia działań związanych z realizacją projektu jest sąsiedztwo lasów Babiogórskiego Parku Narodowego, który w 1976r został włączony przez Międzynarodową Radę Koordynacji programu "Człowiek i Biosfera" (Man and Biosphere-MaB) UNESCO do Światowej Sieci Rezerwatów Biosfery. Rozwój ekonomiczny i społeczny powinien być zrównoważony dla zachowania istotnych walorów miejscowego środowiska przyrodniczego. Działania podjęte w ramach projektu pozwolą, na osiągnięcie tego kompromisu w kręgu człowiek -gospodarka leśna - środowisko.

Ochrona bioróżnorodnści jest jedną z podstawowych kategorii GEF/SGP, dlatego też projekt ten jest ważnym elementem w realizacji podstawowych zadań i priorytetów organizacji Global Environment Facility.

Realizacja projektu jest ściśle związana z działaniami podejmowanymi przez instytucje rządowe zarówno na szczeblu krajowym jak i lokalnym. Nawiązuje do Krajowego Programu Zwiększenia Lesistości oraz do Strategii Rozwoju Powiatu Suskiego i Programu Zrównoważonego Rozwoju i Ochrony Środowiska Województwa Małopolskiego na lata 2001-2015. Dzięki realizacji projektu spo1eczność lokalna będzie mogła zaopatrzyć się w odpowiedni materiał sadzeniowy do odnowień i zalesień. Pozwoli to na prowadzenie gospodarki leśnej zgodnie z wymogami hodowlanymi w oparciu o zachowanie i zwiększenie różnorodności genetycznej zasobów leśnych.

Efektem realizacji projektu będzie szkółka produkująca sadzonki takich gatunków jak: jodła, modrzew, buk, jawor, jesion, lipa, wiąz górski, jarząb, bez, czereśnia ptasia, tarnina, kalina, wiciokrzew. Nasiona do ich produkcji pochodzić będą z dobrej jakości drzcwostanów miejscowego pochodzenia, z terenu Babiogórskiego Parku Narodowego, Nadleśnictwa Sucha, Jelegnia, Andrychów. Kolejnym efektem będzie wzbogacenie wiedzy przez lokalną spoleczność na temat gospodarowania zasobami leśnymi zgodnie z ich naturalnymi procesami przyrodniczymi co pociągnie za sobą poprawę zdrowotności lasów oraz przyczyni się do wzrostu odporności drzewostanów na czynniki biotyczne i abiotyczne pozwalając im pełnić swoje podstawowe funkcje tj.:
- regulacja obiegu wody w przyrodzie,
- przeciwdzialanie powodziom, lawinom, osuwiskom,
- ochrona gleb przed erozją i krajobrazu przed stepowaniem,
- ograniczanie skutków hałasu oraz pyłowym i gazowym zanieczyszczeń powietrza,
- zachowanie różnorodności biologicznej,
- kształtowanie lepszych warunków dla zdrowia, życia, rekreacji,
- rozwój kultury, nauki i edukacji społeczeństwa.

Zaangażowanie lokalnej społeczności w procesie produkcji sadzonek pozwoli uzyskać jej wymierne korzyści materialne na przestrzeni kilkudziesięciu lat.